Bombay High Court Declaratory Suit 8th, 9th & 12th January 2018

The recording of the evidence of His Holiness Syedna Taher Fakhruddin Saheb TUS, the Plaintiff in Suit 337/2014, which had been originally filed by his predecessor His Holiness the Late Syedna Khuzaima Qutbuddin Saheb RA (the Original Plaintiff) in the Hon’ble Bombay High Court, continued on the 8th, 9th and 12th of January 2018, presided over by the Hon’ble Justice Gautam Patel.

Mr. Chagla asked various questions on the veracity of the Dawoodi Bohra history text Muntaza al-Akhbar. The Plaintiff responded that “mostly, it is” correct but explained that there were a number of inaccuracies, some of which were set out in endnotes to the text published by Aljamea-tus-Saifiyah.

Mr. Chagla asked for what reasons the Plaintiff did not believe that Nass had been performed on the Defendant. The Plaintiff responded that he had witnessed the Defendant doing sajda (prostration) to his father (the Original Plaintiff) for many years, thereby the Defendant himself accepted that the Original Plaintiff was appointed as Mansoos and would succeed the 52nd Dai.

Among his answers to other questions asked by Mr. Chagla, the Plaintiff highlighted two instances where the 52nd Dai His Holiness Syedna Mohammed Burhanuddin Saheb had personally disapproved of the conduct of the Defendant towards the Original Plaintiff. The first being when, in breach of protocol, the Defendant and his brothers tried to come ahead of the Original Plaintiff to embrace the 52nd Dai at the Sermon of his 100th centenary birthday, the 52nd Dai stopped them from doing so. In the second instance the 52nd Dai personally told the Plaintiff and his sister that he had told his children to stop talking about the Original Plaintiff in disrespectful ways and to offer the same respect to the Original Plaintiff as they had done before.

These instances were given in response to Mr. Chagla’s question that had the 52nd Dai ever disapproved of the Defendant’s conduct towards the Original Plaintiff.

The Hon’ble Justice Patel has scheduled the further cross-examination of the Plaintiff on 13th, 14th, and 16th of February 2018.

હાઈ કોર્ટ કેસ ના અખબાર તા. ૮, ૧૧ અને ૧૨ મી ડીસેમ્બર ૨૦૧૭

અલ દાઈ અલ અજલ સૈયદના તાહેર ફખરુદ્દીન ત.ઉ.શ. ની ઝબાની બોમ્બે હાઈ કોર્ટ માં ૮ મી ડીસેમ્બર ૨૦૧૭ ના રોજે બપોરે ૧૨ વાગે ઐતિહાસિક કોર્ટ રૂમ નમ્બર ૪૬ માં શરુ થઇ. સૈયદના ફખરુદ્દીન દાવત ના કેસ નમ્બર ૩૩૭/૨૦૧૪ માં વાદી (Plaintiff) ની હેસિયત સી સાક્ષી આપી. નામદાર જસ્ટીસ ગૌતમ પટેલ ના કોર્ટ માં ઝબાની થઇ.

સૈયદના (Plaintiff) એ બરકતવંતા કુરઆન મજીદ હાથ માં લઈને કસમ ખાઈ ને બિસ્મિલ્લાહ પઢીને ઝબાની શરુ કરી.

સૈયદના ને પહેલા આપણા વકીલ મોહતરમ આનંદ દેસાઈ એ (ડી.એસ.કે.લીગલ) એ સવાલો પૂછા. નામદાર જસ્ટીસ ગૌતમ પટેલ એ ભી સૈયદના ને સવાલો પૂછા.

આનંદ દેસાઈ એ સૈયદના ને દાઉદી બોહરા કૌમ ના ઈતિહાસ વિષે સવાલ પૂછો, સૈયદના એ ફરમાયું કે દાઉદી બોહરા કૌમ ઈસ્માઈલી શિયા છે, કે જે ઈમામ ઈસ્માઈલ અ.સ. ને તાબે થયા અને ઈસ્માઈલી શિયા ની માન્યતા એમ છે કે વારીસ પર નસ્સ કર્યા પછી તે નસ્સ બદલાઈ ભી   નહીં અને પાછી ખેંચાઈ ભી નહીં. આ માન્યતા દાઉદી બોહરા કૌમ ના અકીદા ના સિદ્ધાંત માં થી છે. આ માન્યતા ઈસ્માઈલી શિયા ની માન્યતા અને બીજા લોગો જે મૂસા કાઝીમ ને તાબે થયા એની માન્યતા ના વચ્ચે નો ફરક છે. બીજા સગલા એમ માને છે કે ઈસ્માઈલ ઈમામ ની નસ્સ પાછી ખેંચાઈ ગઈ અને જાઅફરુસ સાદિક ઈમામ એ પછી મૂસા કાઝીમ પર નસ્સ કીધી.

( આ કેસ ના વિવાદિત મુદ્દાઓ માં સી એક મુદ્દો એ છે કે શેહ્ઝાદા મુફદ્દલ સૈફુદ્દીન (પ્રતિવાદી) તરફથી કોર્ટ માં એમ સોગંદપૂર્વક નિવેદન આપવામાં આવ્યું છે કે નસ્સ બદલી ભી શકાઈ છે અને નસ્સ પાછી ભી ખેંચી શકાઈ છે.

આનંદ દેસાઈ એ પછી સૈયદના ને પૂછું કે દાઉદી બોહરા કૌમ ના ઇલ્મ (જ્ઞાન) ના સ્ત્રોત કયા છે. સૈયદના એ જવાબ ફરમાયો કે કિતાબો ની તરતીબ (ક્રમ) માં સૌથી વધીને કુરઆન મજીદ છે. તે પછી રસુલુલ્લાહ સ.અ. ની હદીસ અને ઇમામો ના કલામ, એજ મરતબા (સ્થાન) પર દોઆતો ની કિતાબો છે. સૈયદના એ તફસીર (વિસ્તૃત વર્ણન) કરી કે કિતાબો નોંધ ની મિસલ છે અને દોઆતો જે એની શફહી (મૌખિક) માઅના (અર્થ) બયાન કરે તે સગલા સી વધીને છે, કેમ કે તે કિતાબો ની સહી માઅના અને તફસીર છે.

સૈયદના એ ફર્માયું કે આપ આ કેસ માં અકીદા (માન્યતા) ના મુદ્દાઓ સાબિત કરવા માટે ૫૧ માં દાઈ સૈયદના તાહેર સૈયદના રી.અ. અને ૫૨ માં દાઈ સૈયદના મોહમ્મદ બુરહાનુદ્દીન રી.અ. ના મૌખિક બયાનો અને તફસીર પર એતેમાદ કરશે (પુરાવા આપશે).

નામદાર જસ્ટીસ ગૌતમ પટેલ એ સૈયદના ને પૂછું કે જે વખ્તે નસ્સ થાય તે સમયે શું એમ જરૂરી છે કે બીજા લોકૉ ને ભી ખબર હોઈ કે નસ્સ થઇ છે, તો સૈયદના એ ફર્માવ્યુ કે એમ જરૂરી નથી અને અનિવાર્ય નથી કે બીજા લોકોને ખબર હોઈ અને ફરમાવ્યું કે ઈતિહાસ માં એમ બન્યું છે કે નસ્સ કીધી હોઈ અને ખાનગી રાખવામાં આવી હોઈ જેથી ખિલાફ (વિરુદ્ધ) ના લોકો દાવત ના સિલસિલા ના નિઝામ (ક્રમ માં) ખલેલ (વિક્ષેપ) કરવાની કોશિશ ના કરે.

આનંદ દેસાઈ એ સૈયદના ને સવાલ કરો કે જયારે એમ બને કે મનસૂસ (ઉત્તરાધિકારી) એના નાસ (પૂર્વાધિકારી) ની હયાતી માં જ વફાત (ગુઝરી જાઈ) થઇ જાઈ ગાદી નશીન થવા પહેલા (દાઈ ના પદ ઉપર આવા પહેલા) તો શું થાય, તો સૈયદના એ જવાબ દીધો કે જયારે નસ્સ થઇ જાઈ તો મનસૂસ તે આલા મકામ (ઊંચા હોદ્દા) માં આ આલમ માં – દુનિયામાં – પોહંચી ચુક્યા છે તા કે એ આલા મકામ માં જન્નત માં પોહંચે છે. અગર મનસૂસ દાઈ ની હયાતીમાં વફાત થઇ જાઈ તો દાઈ તે વખ્ત બીજા મનસૂસ ને નસ્સ કરીને કાઈમ કરે. આ વાત સાબિત કરવાના વાસ્તે સૈયદના એ અમુક મિસાલો (દાખલાઓ) પેશ કીધા. એમાં કુરઆન મજીદ માં સૂરત એ મરયમ ની ૫૩ મી આયત દલીલ માં પેશ કીધી. એ આયત માં હારૂન ને, કે જે હારૂન મૂસા નબી ના મનસૂસ હતા, યે હારૂન ને કુરઆન મૂસા ના જ મકામ માં, યાની નબી ગરદાને (માને) છે. હારૂન વફાત થયા પછી  મૂસા એ બીજા મનસૂસ ને કાઈમ કીધા.

આનંદ દેસાઈ એ સૈયદના ને પૂછું કે સજદો જે ઈબાદત વાસ્તે હોઈ અને તે સજદો કે જે ઈમામ  યા એના દાઈ ને કરે એમાં ફરક શું છે. સૈયદના એ ફરમાવ્યું કે ઈબાદત નો સજદો ફક્ત અલ્લાહ તઆલા ને થાય. જે ઈમામ યા દાઈ ને સજદો કરે એ સજદા ને “તકબીલુલ અર્દ” (યાને ઝમીન ને ચૂમવું) ભી કેહવાઈ છે અને એ એહ્તેરામ (માન) અને અઝમત (આદર) ની ટોચ સમાન છે.

(આ વાત અગત્ય ની છે કેમકે સૈયદના ની કોર્ટ માં પેશી એમ છે કે ફક્ત ઈમામ યા જે સાહેબ હવે ઈમામ થાનાર છે, યા કે દાઈ અથવા જે હવે દાઈ થાનાર છે, એહને જ સજદો થઇ શકે, શેહ્ઝાદા મુફદ્દલ સૈફુદ્દીન – (પ્રતિવાદી) અને એના ભાઈઓ સૈયદના કુત્બુદ્દીન (મૂળ વાદી) ને સજદો કરતા હતા.)

આનંદ દેસાઈ એ સૈયદના ને એમ ભી પૂછું કે એવા કોઈ જુમલાઓ (શબ્દો) છે કે જે દાઈ અને માઝૂન ને સાથે જોડી ને વપરાયા છે. સૈયદના એ મીસાલ ના તૌર (ઉદાહરણ રૂપે) પર આ જુમલાઓ ની ઝિકર કીધી.

  • માઝૂન દાઈ ના જમણા હાથ (યમીન) છે અને દાઈ ના સાથે દાવત કાઈમ કરે છે.
  • દાઈ અને માઝૂન દાવત ના ફર્ઝંદો ના બાવા અને માં છે.
  • માઝૂન દાઈ ના સચ્ચા દોસ્ત (સદીક) છે અને મુમિનીન ના ઉપર શાહિદ (ગવાહ) છે.

સૈયદના એ એમ ભી ગવાહી આપી કે ૫૧ માં દાઈ સૈયદના તાહેર સૈયદના રી.અ. યે જે સૈયદના કુત્બુદ્દીન રી.અ. ને મિસાલ (કાગઝ, પત્ર) લખેલ હતો, એ મિસાલ ને સૈયદના મોહમ્મદ બુરહાનુદ્દીન રી.અ. નઝર ફરમાવે છે એની અમુક તસ્વીરો (ફોટાઓ) છે. સૈયદના બુરહાનુદ્દીન અને સૈયદના કુત્બુદ્દીન બંને એ તસ્વીર માં નજર આવે છે, અને સૈયદના ફખરુદ્દીન એ તે ફોટા ખેંચ્યા છે, એ મિસાલ માં ૫૧ માં દાઈ યે વાઝેઅ ઇશારા (ચોક્ખા સંકેતો) કીધા છે કે સૈયદના કુત્બુદ્દીન (મૂળ વાદી) ૫૩ માં દાઈ થાશે.

નામદાર જસ્ટીસ ગૌતમ પટેલ એ સૈયદના ને પૂછું કે આપ ૫૧ માં દાઈ અને ૫૨ માં દાઈ ની વાઅઝો ની ઓડીઓ અને વિડીઓ રેકોર્ડીંગ પર શું કામ એતેમાદ (નિર્ભરતા) કર્યો છે, સૈયદના એ જવાબ ફરમાવ્યો કે આ રેકોર્ડીંગ પર એતેમાદ એ વાસ્તે કર્યો છે કેમ કે અકીદા (માન્યતા) ના કેટલાક મહત્ત્વ ના ઉસૂલ (સિદ્ધાંત) ૫૧ માં દાઈ અને ૫૨ માં દાઈ ના બયાનો વિશ્વસનીય અને મોઅતમદ (પ્રમાણભૂત) છે. એમાં થી કેટલાક ઉસૂલ છે:

  • નસ્સ ખાનગી (private conferment) માં થઇ શકે
  • મનસૂસ પોતાના નફસ (ખુદ) ના માટે અને પોતાના હકમાં  (favour) શહાદત (સાક્ષી) આપી શકે, એમ બતાવવાને કે દાઈ એ આપ ના ઉપર નસ્સ કીધી છે
  • નસ્સ ઇશારા સી થઇ શકે
  • નસ્સ એક વાર કીધા પછી બદલાઈ ભી નહીં અને પાછી ખેંચાઈ ભી નહીં (cannot be changed, revoked or superseded)
  • માઝૂન ના રુતબા નો આલા મકામ (દરજ્જો) અને વિશ્વસનીયતા (credibility) બતાવવા વાસ્તે

સૈયદના નું પરીક્ષણ (examination in chief) તમામ થયુ અને શેહ્ઝાદા મુફદ્દલ સૈફુદ્દીન (પ્રતિવાદી) ના વકીલ (senior council) મોહતરમ ઇક્બાલ ચાગલા એ સૈયદના ફખરુદ્દીન નું પરીક્ષણ (cross examination) શરુ કીધું.

ઇકબાલ ચાગલા એ સૈયદના ને આપની નિજી બાબતો (personal background) ના બારામાં ઘણા સવાલો પૂછા, ખાસ્સતન સૈયદના નું શિક્ષણ, આપના રહેઠાણ, આપના વ્યાપાર અને આપ ના પરિવાર ને લાગતા વળગતા સવાલો પૂછા.

ઇકબાલ ચાગલા એ સૈયદના ને દાવત ના અસરાર (ભેદ) અને ખાસ ઇલ્મ નો સવાલ કીધો કે જેના સી આપ ને સૈયદના કુત્બુદ્દીન (મૂળ વાદી) એ ખાસ કીધા અને પૂછું કે એ ઇલ્મ શું કામ આપું. સૈયદના એ જવાબ ફરમાવ્યો કે આ ખાસ ઇલ્મ આપું તાકે આપ દાઈ અને દાવતની ખિદમત કરી શકે. ઇકબાલ ચાગલા એ પૂછું કે શું સૈયદના કુત્બુદ્દીન  સૈયદના ફખરુદ્દીન સી દાઈ અને દાવત ની ખિદમત ની શું ઉમ્મીદ રાખતા હતા, સૈયદના એ જવાબ દીધો કે જેમ સૈયદના કુત્બુદ્દીન એ દાઈ અને દાવત ની ખિદમત કીધી એમ, ઇખ્લાસ (નિષ્ઠા) અને નશાત (devotion)  ના સાથે.

ઇકબાલ ચાગલા એ સૈયદના ને સવાલ કરો કે જયારે વિવાદ ઉભો થાય કે દાઈ કોણ છે, તો એમાં માઝૂન નું શું અમલ (ભૂમિકા) હોઈ. સૈયદના ફખરુદ્દીન એ ફરમાવ્યું કે દાઈ કોણ છે એ વિવાદ ના વખ્ત માં માઝૂન નો કૌલ મોતમદ (પ્રમાણભૂત) અને વિશ્વસનીય રહ્યો છે.

સૈયદના ફખરુદ્દીન ને પૂછું કે આપે ક્યારે એમ જાણું કે આપના બાવાજી સાહેબ ૫૩ માં દાઈ સૈયદના ખુઝૈમા કુત્બુદ્દીન ૫૨ માં દાઈ સૈયદના મોહમ્મદ બુરહાનુદ્દીન ના વારસ છે, સૈયદના એ જવાબ ફરમાવ્યો કે એ સમય ના સાથે વધુ અને વધુ માલુમ પડતું ગયું (it was a progression).  નાની ઉંમર સી જેમ વખ્ત પસાર થતો ગયો તેમ ઝ્યાદા અને ઝ્યાદા માલુમ પડતું ગયું. અને ૫૨ માં દાઈ ના શેહ્ઝાદાઓ, અને શેહ્ઝાદા મુફદ્દલ સૈફુદ્દીન (પ્રતિવાદી) સહિત, સગલા સૈયદના કુત્બુદ્દીન ને સજદો  દેતા અને ૫૨ માં દાઈ અને સૈયદના કુત્બુદ્દીન ને સાથે કરીને “બેવે મૌલા” કહીને ખિતાબ (સંબોધન) કરતા હતા. એ સગલા ના અમલ એ ભી મને એમ ઝ્યાદા બતાવું.

ઇકબાલ ચાગલા એ અખબાર (સમાચાર પત્ર) માં છપાયેલા એક લેખ કોર્ટ માં પુરાવા રૂપે પેશ કીધો. તે જ લેખ પહેલા સૈયદના કુત્બુદ્દીન એ આપે કોર્ટ માં રજુ કરેલી મૂળ અરજીમાં માં પેશ કીધો હતો પણ તે વખ્તે પ્રતિવાદી શેહ્ઝાદા મુફદ્દલ સૈફુદીન એ તે માન્ય ન્હોતો રાખ્યો. સમાચાર પત્રો માં છપાયેલા આ લેખ માં હિન્દુસ્તાન ના ભૂતપૂર્વ ચીફ જસ્ટીસ (સુપ્રીમ કોર્ટ ના સર્વોચ્ચ ન્યાયધીશ) નામદાર જસ્ટીસ અઝીઝ એહમદી ના નિવેદન વિષે છે, જેમને કહ્યું હતું કે “મેં દસ્તાવેજો ની ધ્યાનપૂર્વક તપાસ કરી છે અને મને એમ યકીન છે કે સૈયદના કુત્બુદ્દીન નું કેહવું કે આપ ૫૩ માં દાઈ છે, તેની બુનિયાદ  સિદ્ધાંત પર આધારિત છે.” (“ I examined the documents and I beleive that Syedna Qutbudin’s stand of the 53 rd Dai is principled”)

નામદાર જસ્ટીસ ગૌતમ પટેલ એ આ લેખ ને શેહ્ઝાદા મુફદ્દલ સૈફુદ્દીન (પ્રતિવાદી) ના પુરાવા (exhibit) તરીકે રેકોર્ડ પર લીધો છે.

નામદાર જસ્ટીસ ગૌતમ પટેલ એ સૈયદના ના પરીક્ષણ (cross examination) ના વાસ્તે ૮ મી, ૯ મી, અને ૧૨ મી જાન્યુઆરી, ૨૦૧૮ એ તારીખ આપી છે.

लीगल अपडेट – कोर्ट केस के अखबार – ता: ८, ११ व १२ दिसंबर २०१७

८ दिसंबर २०१७ के दिन, दोपहर १२ बजे बॉम्बे हाई कोर्ट के तारीखी कोर्ट रूम, रूम नंबर ४६ में अल-दाई अल-अजल सैयदना ताहेर फखरुद्दीन (त.उ.श.) की गवाही शुरू हुई. आपने दावत के केस नंबर ३३७/२०१४ में प्लेंटिफ की हैसियत से गवाही दी. नामदार जस्टिस गौतम पटेल के कोर्ट में यह कार्यवाही हुई.

सैयदना (त.उ.श.) (प्लेंटिफ) ने मुतबर्रक कुरआने मजीद को हाथ में ले कर कसम खाई और बिस्मिल्लाह पढके गवाही शुरू फरमाई.

पहले सैयदना (त.उ.श.) को आपके वकील श्री आनंद देसाई ने सवालात पूछे. नामदार जस्टिस गौतम पटेल ने भी कई सवालात पूछे.

श्री आनंद देसाई ने सैयदना (त.उ.श.) को दाउदी बोहरा कौम के इतिहास के बारे में प्रश्न पूछाs. सैयदना ने फरमाया कि दाउदी बोहरा कौम इस्माईली शिआ है जो इमाम इस्माईल (अ.स.) के अत्बा है और इस्माईली शिआ की मान्यता है कि वारिस पर की गई नस्स को कभी भी बदला नहीं जाता है और न कभी वापस लिया जाता है. यह मान्यता दाउदी बोहरा कौम के अकीदे के बुनियादी उसूलों में से है. यह मान्यता इस्माईली शिआ के अलावा दूसरें लोग जो मूसा काज़िम को इमाम मानते है उनसे अलग है. मूसा काज़िम के अत्बा यह मानते है कि इस्माईल इमाम पर की हुई नस्स वापस ले ली गई और इमाम जाफरुस सादिक (अ.स.) ने मूसा काज़िम पर नस्स फरमाई.

(इस केस के मुद्दों में से एक अति महत्त्व का मुद्दा यह है कि शेहज़दा मुफद्दल सैफुद्दीन (प्रतिवादी/डिफेन्डंट) का यह कहना है कि नस्स बदली भी जा सकती है और वापस भी ली जा सकती है)

उसके बाद श्री आनंद देसाई ने सैयदना से पूछा कि दाउदी बोहरा कौम में इल्म के स्रोत कौन से है. सैयदना ने जवाब फरमाया कि किताबों की तरतीब में सब से ऊँचे स्थान पर कुरआने मजीद है. उसके बाद रसुलुल्लाह (स.अ.व.) की हदीस और अइम्मत के कलाम. दोआतों की किताबों का भी यही दरजा है. सैयदना ने तफसीर फरमाई कि किताबों में जो इल्म है वह लिखित है और उस इल्म का अर्थ जो दोआतों ने मौखिक रूप से अपने बयानो फरमाया है वह सब से महत्त्वपूर्ण है क्योंकि वह किताबों में लिखित इल्म का सही अर्थ है.

सैयदना ने फरमाया कि इस केस में अकीदे के बारे में उमूर में अपनी बात साबित करने के लिए आप ५१ वे दाई सैयदना ताहेर सैफुद्दीन (री.अ.) और ५२ वे दाई सैयदना मोहम्मद बुरहानुद्दीन (री.अ.) के मौखिक बयानों और तफसीरों का उपयोग करेंगे.

जस्टिस गौतम पटेल ने सैयदना को पुछा कि नस्स करते समय या उसके बाद क्या यह अनिवार्य है कि अन्य लोगों को भी नस्स के बारे मे सूचित किया जाए ? सैयदना ने फरमाया कि ऐसा ज़रूरी या अनिवार्य नहीं है कि दूसरों को पता हो, और फरमाया कि तारीख में ऐसे कई उदाहरण है कि नस्स करने के बाद उसे अत्यंत गुप्त रखा जाए. इसका एक कारण यह भी है कि मनसूस के खिलाफ के लोग दोआत के सिलसिले में खलल करने की कोशिष न कर पाए.

श्री आनंद देसाई ने सैयदना को पूछा कि जब मन्सूस अपने नास की हयाती में ही अर्थात गादी नशीन होने से पहले ही वफात हो जाए, तो क्या प्रावधान है. सैयदना ने जावाब फरमाया कि जब मन्सूस पर नस्स कर दी जाए तो मन्सूस इस आलम मे – दुनिया मे – उस आला मकाम में पहुँच ही जाते है और फिर जन्नत में भी उसी आला मकाम में पहुँचते है. अगर मन्सूस दाई की हयात में वफात हो जाए तो दाई नस्स कर के दूसरें मन्सूस को काइम फरमाते है. इस बात को साबित करने के लिए सैयदना ने कुछ मिसालें दलील के रूप में पेश की. उन में से एक सुरतुल मरियम की ५३ वी आयत बताई. इस आयत में हारुन (अ.स.) को, जो मूसा नबी (स.अ.) के मन्सूस है, उन्हें कुरआने मजीद में मूसा के मकाम में अर्थात नबी के मकाम में बताया गया है. हारुन (अ.स.) के वफात के बाद मूसा (स.अ.) नबी ने दूसरें मन्सूस को काइम फरमाया.

श्री आनंद देसाई ने सैयदना से पूछा कि इबादत के सजदे में और वह सजदे में जो इमाम और दाई को किया जाता है उसमें क्या फर्क है? सैयदना ने फरमाया कि इबादत का सजदा सिर्फ अल्लाह तआला को किया जाता है. जो सजदा इमाम या दाई को किया जाता है उसे तक्बीलुल अर्द (यानी ज़मीन को चूमना) भी कहते है और यह एहतेराम व अज़मत की निहायत है.

(यह बहुत अहम मसला है क्योंकि सैयदना ने कोर्ट में यह पेश किया है कि सजदा सिर्फ इमाम, या आप के मनसूस जो इमाम बनेंगे, दाई या या आप के मनसूस जो दाई बनेंगे, उन्हें ही किया जा सकता है. शेहज़दा मुफद्दल सैफुद्दीन (डिफेन्डंट) और उनके भाई सैयदना कुत्बुद्दीन (री.अ.) को सजदा करते थे.)

श्री आनंद देसाई ने सैयदना से यह भी पूछा कि ऐसे कोइ जुमले है जिनका उपयोग दाई और माज़ून को साथ में जोड़ कर संबोधन किया जाता है. सैयदना ने मिसाल की तौर पर इन जुमलों की ज़िकर फरमाई

  • माज़ून दाई के दाहिने हाथ (यमीन) है और दाई के साथ दावत काइम करते है.
  • दाई और माज़ून मुमेनीन के रूहानी बावा और माँ है.
  • माज़ून दाई के सच्चे दोस्त (सदीक) है और मुमेनीन पर शाहिद है.

सैयदना ने उन तस्वीरों के बारे में भी गवाही दी, जो आपने ली थी, जब सैयदना बुरहानुद्दीन (री.अ.) उस मिसाल (सन्देश/पत्र) को पढ़ रहे थे जिसे सैयदना ताहेर सैफुद्दीन (री.अ.) ने सैयदना कुत्बुद्दीन (री.अ.) को अपने ही ख़त से लिखा था. सैयदना बुरहानुद्दीन (री.अ.) और सैयदना कुत्बुद्दीन (री.अ.) इन तस्वीरों में साथ नज़र आते है. उस मिसाल में ५१ वे दाई सैयदना ताहेर सैफुद्दीन (री.अ.) ने स्पष्ट संकेत दिए है कि सैयदना कुत्बुद्दीन (री.अ.) ५३ वे दाई काइम होंगे.

नामदार जस्टिस गौतम पटेल ने सैयदना से पूछा कि आप ५१ वे दाई और ५२ वे दाई की वाअज़ों की ऑडियो वीडियो रेकोर्डिंग पर किस वजह से निर्भर होना चाहते है? सैयदना ने जवाब फरमाया कि इन रेकोर्डिंग पर आपका एतेमाद इसलिए है क्योंकि अकीदे के कईं महत्त्व के उसूलों के बारे में उनके बयान आधिकारिक और प्रामाणित है, जैसे:

  • नस्स खानगी या गुप्त तरीके से भी की जा सकती है.
  • मन्सूस अपने आप के लिए और अपने हक में शहादत/गवाही दे सकते है यह बताने के लिए कि दाई ने उन पर नस्स फरमाई है.
  • नस्स इशारे से हो सकती है.
  • एक बार नस्स कर दी जाए फिर वह बदली भी नहीं जा सकती और वापस भी नहीं ली जा सकती.
  • माज़ून का आला मरतबा और माज़ून की विश्वसनीयता साबित करने के लिए.

सैयदना के परिक्षण (अं: एक्जामिनेशन इन चीफ) के बाद शेहज़दा मुफद्दल सैफुद्दीन (डिफेन्डंट) के वकील श्री इकबाल चागला ने सैयदना फखरुद्दीन (...) का परीक्षण (अं: क्रोस एक्जामिनेशन) शुरू किया.

श्री इकबाल चागला ने सैयदना को आपकी हयात के बारे में कई प्रश्न पूछे खास कर के आपकी तालीम के बारे में, आपके निवासस्थान के बारे में, आपके व्यवसाय के बारे में और आपके पारिवारिक मामलों के बारे में.

श्री चागला ने सैयदना को दावत के उन असरार और खास इल्म के बारे में पूछा जिस इल्म से सैयदना कुत्बुद्दीन ने आपको नवाज़ा और यह भी पूछा की यह इल्म देने का उद्देश्य क्या था. सैयदना ने जवाब फरमाया कि यह खास इल्म आपको इसलिए बख्शा गया ताकि आप दाई और दावत की खिदमत कर सके. श्री चागला ने पूछा कि सैयदना कुत्बुद्दीन को सैयदना फखरुद्दीन से, दाई और दावत की खिदमत की कैसी उम्मीदें थी. सैयदना ने जवाब दिया कि यह उम्मीद थी कि जिस तरह सैयदना कुत्बुद्दीन ने दाई और दावत की खिदमत की, इखलास व नशात से, उसी तरह आप भी खिदमत करे.

श्री चागला ने सैयदना से पूछा कि जब कभी यह विवाद हो  कि दाई कौन है, तो इस इख्तिलाफ को सुलझाने में माज़ून की क्या भूमिका होती है? सैयदना फखरुद्दीन ने फरमाया कि इतिहास में हुए ऐसे विवाद के समय में माज़ून के कौल (कथन) को मौतमद (विश्वसनीय) और आधिकारिक माना गया है.

सैयदना से पूछा गया कि आपको कब यह मालूम हुआ के आपके वालिद ५३ वे दाई सैयदना कुत्बुद्दीन ५२ वे दाई सैयदना बुरहानुद्दीन के वारिस है. आपने फरमाया कि यह एहसास धीरे धीरे होता गया. छोटी आयु से धीरे धीरे यह मालूमात हासिल हुई और ५२ वे दाई के शेहजादें व शेहज़ादियां जिनमें शेहज़दा मुफद्दल सैफुद्दीन (डिफेन्डंट) भी शामिल है, वे सब सैयदना कुत्बुद्दीन को सजदा करते थे और ५२ वे दाई और सैयदना कुत्बुद्दीन को साथ में “बेवे मौला” (दोनों मौला) कह कर संबोधित करते थे। आपने फरमाया कि इन आमाल से भी मुझे इल्म हुआ.

श्री चागला ने सबूत के तौर पर अख़बार में प्रकाशित हुए एक लेख को कोर्ट में पेश किया. पहले इसी लेख को सैयदना कुत्बुद्दीन ने अपने प्लेंट (वाद-पत्र) में पेश किया था लेकिन उस समय शेहज़दा मुफद्दल सैफुद्दीन (डिफेन्डंट) ने इसे कबूल नहीं किया था. इस लेख में भारत के पूर्व मुख्य न्यायाधीश (सुप्रीम कोर्ट के चीफ जस्टिस) नामदार जस्टिस अज़ीज़ अहमदी द्वारा जारी किये गये बयान का उल्लेख था कि, “मैंने दस्तावजों को गौर से पढ़ा और जांचा है और इस निष्कर्ष पर आया हूँ कि सैयदना कुत्बुद्दीन का कहना कि वे ५३ वे दाई है, यह सिद्धांतों पर आधारित है.” (“ I examined the documents and I beleive that Syedna Qutbudin’s stand of the 53 rd Dai is principled”)

जस्टिस गौतम पटेल ने इस लेख को शेहज़दा मुफद्दल सैफुद्दीन (डिफेन्डंट) का दाखला (exhibit) मानते हुए मंज़ूर किया है और रेकॉर्ड पर ले लिया है.

जस्टिस गौतम पटेल ने सैयदना फखरुद्दीन (प्लेंटिफ) के परिक्षण (cross examination) के लिए तारीख ८,९ और १२ जनवरी, २०१८ निर्धारित की है.

Legal Update – كورٹ كيس نا اخبار – ٨، ١١، ١٢ ديسمبر ٢٠١٧

الداعي الاجل سيدنا طاهر فخر الدين طع ني زباني بمبئي هاي كورٹ ما ٨ مي ديسمبر ٢٠١٧ دوپهيرے ١٢ واجے تاريخي كورٹروم نمبر ٤٦ ما شروع تهئي، سيدنا فخر الدين دعوة نا كيس نمبر ٣٣٧\٢٠١٤ ما پلينتيف (plaintiff) ني حيثية سي گواهي آپي، نامدار جستيس گوتم پٹيل نا كورٹ ما زباني تهئي،

سيدنا (plaintiff) يه متبرك قران مجيد هاتهـ ما لئي نے قسم كهائي نے بسم الله پرهي نے زباني شروع كيدي،

سيدنا نے پهلے آپنا وكيل محترم آنند ديسائي (DSK Legal) يه سؤالو پوچها، نامدار جستيس گوتم پٹيل يه بهي كتناك سؤالو پوچها،

آنند ديسائي يه سيدنا نے داؤدي بهره قوم ني تاريخ نا باره ما سؤال پوچهو ، سيدنا يه فرمايو كه داؤدي بهره قوم اسماعيلي شيعة چهے، كه جه امام إسماعيل عم نے تابع تهيا، انے اسماعيلي شيعة ني مانييتا ايم چهے كه وارث پر نص كيدا پچهي يه نص بدلائي بهي نه انے كهيچائي بهي نه، آ مانيتا داؤدي بهره قوم نا عقيدة نا أصول ما سي چهے، آ مانييتا اسماعيلي شيعة نے بيسرا لوگو جه موسى كاظم نے تابع تهيا اهما ا مانيتا نو فرق چهے ، يه سگلا ايم مانے چهے كه إسماعيل امام ني نص كهيچائي گئي انے جعفر الصادق امام يه پچهي موسى كاظم پر نص كيدي،

(آ كيس نا مُدّه ؤ ما سي ايك مُدّة ني وات يه چهے كه شهزاده مفضل سيف الدين (defendant) ايم كهے چهے كه نص بدلي بهي سكائي نے كهيچي بهي سكائي)

آنند ديسائي يه پچهي سيدنا نے پوچهو كه داؤدي بهره قوم ما علم نا مصادر سوں چهے، سيدنا يه جواب فرمايو كه كتابو ني ترتيب ما سگلا سي ودهي نے قران مجيد چهے، ته پچهي رسول الله صلع ني حديث انے امامو نا كلام، يه ج مرتبة پر دعاتو ني كتابو چهے، سيدنا يه تفسير كيدي كه كتابو نوندهـ ني مثل چهے، انے جه دعاتو اهني معنى شفهي (oral) بيان كرے ته سگلا سي ودهي نے چهے، كيمكه يه كتابو ني صحيح معنى انے تفسير چهے،

سيدنا يه فرمايو كه آپ آ كيس ما عقيدة نا أمور ثابت كروا نا واسطے ٥١ ما داعي سيدنا طاهر سيف الدين رض انے ٥٢ ما داعي سيدنا محمد برهان الدين رض نا شفهي (oral) بيانو انے تفسير پر اعتماد كرسے ،

نامدار جستيس گوتم پٹيل يه سيدنا نے پوچهو كه جه وقت ما نص تهائي يا تو يه عرصه ما سوں ايم اهم يا ضروري چه كه بيسرا لوگو نے بهي خبر هو ئي كه نص تهئي چهے ، سيدنا يه فرمايو كه ايم ضروري نتهي انے لازم نتهي كه بيسرا نے خبر هوئي، انے فرمايو كه تاريخ ما مثالو چهے كه نص كيدي هوئي ته خانگي راكهو هوئي تاكه خلاف نا لوگو دعوة نا سلسلة انے نظام ما خلل كروا ني كوشش نه كرے،

آنند ديسائي يه سيدنا نے سؤال كيدو كه جيوارے ايم بنے كه منصوص اهنا ناص ني حياتي ما وفاة تهئي جائي گادي نشين تهاوا پهلے تو كيم تهائي، سيدنا يه جواب ديدو كه جيوارے نص تهئي جائي، تو منصوص يه اعلى مقام ما آ عالم ما – دنيا ما – پهنچي چكا چهے، تاكه يه اعلى مقام يه جنة ما پهنچے چهے. اگر منصوص داعي ني حياتي ما وفاة تهئي جائي تو داعي ته وقت بيسرا منصوص نے نص كري نے قائم كرے، آ وات ثابت كروا نا واسطے سيدنا يه كتناك مثالو پيش كيدا، اهما قران مجيد ما سورة مريم ني ٥٣ مي آية دليل ما پيش كيدي. يه آية ما هارون نے، كه جه هارون موسى نبي نا منصوص هتا، يه هارون نے قران موسى ناج مقام ما، – يعني نبي -گردانے چهے. هارون وفاة تهيا اهنا پچهي موسى يه بيسرا منصوص نے قائم كيدا،

آنند ديسائي يه سيدنا نے پوچهو كه سجدة كه جه عبادة واسطے هوئي انے وه سجده كه جه امام يا داعي نے كرے اهما فرق سوں. سيدنا يه فرمايو كه عبادة نو سجدة فقط الله تعالى نے تهائي، جه امام يا داعي نے سجده كرے، يه سجده نے “تقبيل الأرض” (يعني زمين نے چومبؤ) بهي كهوائي، انے يه احترام انے عظمة ني نهاية چهے،

(آ وات ضروري چهے كيمكه سيدنا ني كورٹ ما پيشي ايم چهے فقط امام يا جه هوے امام تهانار چهے ، يا كه داعي يا جه هوے داعي تهانار چهے ، اهنے ج سجدة تهئي سكے، شهزاده مفضل سيف الدين – (defendant) انے اهنا بهائيو سيدنا قطب الدين (original plaintiff) نے سجده كرتا تها)

آنند ديسائي يه سيدنا نے ايم بهي پوچهو كه ايوا كئي جملة ؤ چهے كه جه داعي نے ماذون نے ساتهے جوري نے وپرائي چهے، سيدنا يه مثال ني طور پر آ جملة ؤ ني ذكر كيدي،

• ماذون داعي نا جمنا هاتهـ (يمين) چهے انے داعي نا ساتهے دعوة قائم كرے چهے.
• داعي نے ماذون دعوة نا فرزندو نا باوا انے ماں چهے.
• ماذون داعي نا سچا دوست (صديق) چهے انے مؤمنين نا اوپر شاهد چهے،

سيدنا يه ايم بهي گواهي آپي ٥١ ما داعي سيدنا طاهر سيف يه جه سيدنا قطب الدين نے مثال (كاغذ) لكها، يه مثال نے سيدنا محمد برهان الدين رض نظر فرماوے چهے اهني كتنيك تصويرو (فوتوگراف) چهے، سيدنا برهان الدين انے سيدنا قطب الدين بيوے تصوير ما نظر آوے چهے، انے سيدنا فخر الدين يه فوتو ليدها چهے، يه مثال ما ٥١ ما داعي يه واضح إشارة كيدا چهے كه سيدنا قطب الدين (original plaintiff) ٥٣ ما داعي تهاسے،

نامدار جستيس گوتم پٹيل يه سيدنا نے پوچهو كه آپنے ٥١ ما داعي انے ٥٢ ما داعي ني وعظو ني اوديو انے ويديو ريكوردنگ پر سكام اعتماد (rely) كرؤں چهے، سيدنا يه جواب ما فرمايو كه آ ريكوردنگ پر اعتماد يه واسطے چهے كيمكه عقيدة نا كئينك مهم أصول واسطے ٥١ ما داعي انے ٥٢ ما داعي نا بيانو موثوق انے معتمد چهے (authoritative)، يه ما سي آ كتناك أصول چهے:

• نص خانگي (private conferment) ما تهئي سكے،
• منصوص پوتانا نفس واسطے انے پوتانا favour ما شهادة دئي سكے، ايم بتاوا نے كه داعي يه آپنا اوپر نص كيدي چهے،
• نص إشارة سي تهئي سكے،
• نص ايك وار كيدا پچهي بدلايئ بهي نه انے كهيچائي بهي نه (cannot be changed, revoked or superseded)،
• ماذون نا رتبة نو اعلى مقام انے حقية (credibility) بتاوا واسطے،

سيدنا نو ‘examination in chief’ تمام تهيو انے شهزاده مفضل سيف الدين (defendant) نا senior counsel محترم اقبال چاگلا يه سيدنا فخرالدين نو cross examination شروع كيدو، 

اقبال چاگلا يه سيدنا نے آپنا خلفية personal background نا بارا ما گهنا سؤالو پوچها، خاصة سيدنا نا education، آپنا residence، آپنو business، انے آپنا فيملي نا ديگر أمور نا باره ما،

اقبال چاگلا يه سيدنا نے دعوة نا اسرار انے خاص علم نو سؤال كيدو كه جه نا سي آپنے سيدنا قطب الدين (original plaintiff) يه خاص كيدا، انے پوچهوں كه يه علم سكام آپو، سيدنا يه جواب فرمايو كه آ خاص علم آپو تاكه آپ داعي انے دعوة ني خدمة كري سكے، اقبال چاگلا يه پوچهوں كه سيدنا قطب الدين (original plaintiff) سيدنا فخرالدين (plaintiff) سي داعي انے دعوة ني خدمة نو سوں توقع راكهتا تها، سيدنا يه جواب ديدو كه جيم سيدنا قطب الدين يه داعي نے دعوة ني خدمة كيدي ايم، اخلاص (sincerity) انے نشاط (devotion) نا ساتهے،

اقبال چاگلا يه سيدنا نے سؤال كيدو كه جيوارے اختلاف هوئي كه داعي كون چهے تو اهما ماذون نو سوں عمل (role) هوئي، سيدنا فخر الدين يه فرمايو كه داعي كون چهے يه اختلاف نا وقت ما ماذون نو قول معتمد انے موثوق (authoritative) رهيو چهے،

سيدنا فخر الدين نے پوچهو كه آپئے كيوارے ايم جانو كه آپنا باواجيصاحب ٥٣ ما داعي سيدنا خزيمة قطب الدين ٥٢ ما داعي سيدنا محمد برهان الدين نا وارث چهے، سيدنا يه جواب فرمايو كه يه وقت ساتهے زيادة نے زيادة معلوم پرتو گيو (it was a progression )، چهوتي عمر سي جيم وقت زيادة نے زيادة نكلو تيم معلوم پرتو گيو ، انے ٥٢ ما داعي نا شهزاداؤ شهزاديو، جه ما شهزاده مفضل سيف الدين (defendant) شمار چهے، سگلا سيدنا قطب الدين نے سجده ديتا تها، انے ٥٢ ما داعي انے سيدنا قطب الدين نے ساتهے كري نے “بيوے مولى” كهي نے خطاب كرتا تها، يه سگلا نا عمل يه بهي منے ايم زيادة بتايو ،

اقبال چاگلا يه اخبار (newspaper) نو ايك مقالة (article) كورٹ نا evidence ما پيش كيدو، يه مقالة پهلے سيدنا قطب الدين يه آپنا plaint ما پيش كيدو تهو مگر پيشتر شهزاده مفضل سيف الدين (defendant) يه قبول نوتو كيدو، آ نيوز پيپر نا مقالة (article) هندستان نا سابق چيف جستيس نامدار جستيس عزيز احمدي نو قول نقل كرے چهے كه “ميں يه كاغذات غور سي نظر كيدا (examine)نے منے ايم يقين چهے كه سيدنا قطب الدين نو كهؤو كه يه ٥٣ ما داعي چهے اهنو بناء أصول پر چهے” (“I examined the documents and believe that Syeddna Qutbuddin’s stand of the 53rd Dai is principled”)، نامدار جستيس گوتم پٹيل يه آ مقالة نے شهزاده مفضل سيف الدين نا (defendant) نا exhibit نام پاري record پر ليدهو،

نامدار جستيس گوتم پٹيل يه عائنده سيدنا نا cross examination نا واسطے ٨مي، ٩مي انے ١٢ جانيواري ٢٠١٨ تاريخ آپي چهے،